Byblos

 Wat een mooie tentoonstelling in het RMO in Leiden. Wat me het meest trof was dit beeldje: 

Maar waarom? Het beeldje is 10 000 jaar oud. Misschien uit de Yarmukian cultuur. Maar misschien nog ouder. Twee streepjes en een puntje in een steen gegraveerd. Meer is het niet. En toch. Dit beeldje zou het begin kunnen zijn van één of ander magisch avontuur van Suske en Wiske. Of van een Clan of the Cavebear achtige eindeloze serie. Maar het zou ook gemaakt kunnen zijn door een moderne kunstenaar en kunnen staan in een prestigieus museum zoals MOMA of Tate Modern. Of misschien was het een pop van een kind. Misschien speelden kinderen toen ook al met poppen.

De mensen die leefde in de verre oudheid hebben dit gemaakt en hadden er een idee bij. Welk idee dat was zullen we nooit precies kunnen weten. Maar ze hadden er ook een gevoel bij. En als wij in de moderne tijd ons openstellen voor het gevoel dat dit beeldje oproept dan kunnen we misschien iets ervaren van dat gevoel van dat de mensen van toen hadden bij dit beeldje.

Bidden en offeren

Gisteravond heb ik een lang  gesprek gehad met een vriend die tevens predikant is over de essentie van religie in de moderne seculariserende tijd. Deze vriend is bezig met zijn promotieonderzoek en hij bestudeert de theoloog Kaufmann. Maar ik wil het nu niet over Kaufmann hebben. Wat ook ter sprake kwam was het feit dat in religies veelvuldig wordt gecommuniceerd met het hogere. Veelal in een "voor wat hoort wat" vorm. Do ut des (Latijn: Ik geef met de bedoeling dat jij geeft). Wij hebben nog wel een vaag idee van "wie goed doet goed ontmoet". Maar daarmee wordt dan je gedrag ten opzichte van je medemensen bedoeld. Dit zou je nog kunnen uitbreiden met gedrag ten opzichte van dieren of zelfs ten opzichte van de natuur. Al ervaren velen het als een offer als ze iets moeten laten voor dé natuur. Bijvoorbeeld minder vliegen. Of wij offeren onszelf op om een corveetaakje te doen, zoals de koffiekopjes die anderen op het aanrecht hebben achtergelaten in de afwasmachine te zetten. We offeren iets, maar niet om iets van een hogere macht gedaan te krijgen
Bidden en offeren hebben ongeveer dezelfde functie. Als je bidt of offert hoop je op barmhartigheid van een hoger wezen. 
De Mesopotamiërs communiceerden ook met het hogere, maar dit deden ze op een bijzonder systematische manier. Ik zou zelfs durven zeggen: wetenschappelijke manier. Misschien geen wetenschap naar onze moderne maatstaven, maar het heeft toch wel een flink aantal kenmerken van wetenschappelijk handelen. 
Maar dit stukje gaat ook niet over de wetenschappelijkheid van de Mesopotamiërs. 

Ik wil iets schrijven over het communiceren met het hogere door bidden of offeren. Hoe slechter het gaat hoe meer je moet bidden of offeren, want je hoopt op de goedertierenheid van het hogere. In de christelijke tijd is de god waartoe je bidt persoonlijk geworden. Maar de Christenen waren hierin niet de eersten. Koning Mursili II van de Hettieten bad in 13e eeuw voor Christus op een zeer persoonlijke manier tot de goden om een eind te maken aan een vreselijke pest. Dit kleitablet ligt in Istanbul.

Bidden, offeren, zelfkastijding, ascese, zelfverminking. Dit zijn instrumenten om in contact te treden met het hogere en er hopelijk iets ervoor terug te krijgen. 

Hoe werkt dat eigenlijk in het boeddhisme? Er wordt volop wierook geofferd. Boddhisatva's worden vereerd. En via het 8-voudige pad wordt gestreefd naar verlichting. Het verschilt een beetje per stroming in hoeverre er een cultureel "voor wat hoort wat" aspect aan zit. De Japanse Zen heeft een erg andere praktijk dan de Tibetaanse. Maar naar mijn idee verschillen mediteren en bidden toch wel sterk in intentie. Bij bidden vraag je om barmhartigheid, verlichting van het lijden. Bij meditatie probeer je het lijden te verlichten door het streven los te laten. Dat doe je met jezelf in jezelf, eventueel geïnspireerd door iemand die dat zo gedaan heeft, een meester of de Boeddha. 

Deden Mesopotamiërs aan bidden? Ik heb eigenlijk niets over bidden gelezen. Wél iets over magische spreuken, vervloekingen en klaagzangen. Als een omen een ongunstige uitkomst had, dan kon de heerser een klaagzang laten aanheffen door een daartoe bevoegde klaagzanger. Dit om de goden gunstig te stemmen. Maar of de Mesopotamische heersers zelf baden tot de goden? Ik weet het niet.

De klaagzang van Ur

Terug uit Parijs ben ik verder gaan lezen in "The Harps that once.." van Thorkild Jacobsen, en ik werd enorm getroffen door de eerste strofen van de "Klaagzang voor de vernietiging van Ur". En nu kom ik er achter dat dit prachtige kleitablet te zien is in Louvre. Gemist dus. Maar het eerste deel van de tekst wil ik graag met jullie delen, de prachtige trieste desolaatheid, de goden hebben de tempels verlaten.

De complete tekst is hier te lezen in het Engels: 

http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.2.2.2&charenc=j#

Het Sumerisch is hier te lezen:

http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=c.2.2.2&display=Crit&charenc=j#

Volgens Thorkild Jacobsen werd de tekst gezongen onder begeleiding van een harp. Hieronder een plaatje van een gereconstrueerde harp uit de vroege dynastieke Ur-periode. De klaagzang is een paar honderd jaar jonger.

In het gedicht staat de "sheepfold", de schaapskooi dus, symbool voor de stad.

He has abandoned his cow-pen and has let the breezes haunt his sheepfold. 

The wild bull has abandoned his cow-pen and has let the breezes haunt his sheepfold. 

The lord of all the lands has abandoned it and has let the breezes haunt his sheepfold. 

Enlil has abandoned the shrine Nibru and has let the breezes haunt his sheepfold. 

His wife Ninlil has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. 

Ninlil has abandoned that house, the Ki-ur, and has let the breezes haunt her sheepfold. 

The queen of Kec has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. 

Ninmah has abandoned that house Kec and has let the breezes haunt her sheepfold.

She of Isin has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. Ninisina has abandoned the shrine Egal-mah and has let the breezes haunt her sheepfold. 

The queen of Unug has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. 

Inana has abandoned that house Unug and has let the breezes haunt her sheepfold. 

Nanna has abandoned Urim and has let the breezes haunt his sheepfold. Suen has abandoned E-kic-nu-jal and has let the breezes haunt his sheepfold. His wife Ningal has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. 

Ningal has abandoned her Agrun-kug and has let the breezes haunt her sheepfold. 

The wild bull of Eridug has abandoned it and has let the breezes haunt his sheepfold. Enki has abandoned that house Eridug and has let the breezes haunt his sheepfold.

 (partially preserved name of a goddess) has abandoned that house Larag and has let the breezes haunt her sheepfold.} Cara has abandoned E-mah and has let the breezes haunt his sheepfold. Ud-sahara has abandoned that house Umma and has let the breezes haunt her sheepfold. 

Bau has abandoned Iri-kug and has let the breezes haunt her sheepfold. She has abandoned her flooded chamber and has let the breezes haunt her sheepfold. Her son Ab-Bau has abandoned it and has let the breezes haunt his sheepfold. Ab-Bau has abandoned Ma-gu-ena and has let the breezes haunt his sheepfold. The protective goddess of the holy house has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold.

The protective goddess has abandoned E-tar-sirsir and has let the breezes haunt her sheepfold. The mother of Lagac has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. Jatumdug has abandoned that house Lagac and has let the breezes haunt her sheepfold. 

She of Nijin has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. The great queen has abandoned that house Sirara and has let the breezes haunt her sheepfold. 

She of Kinirca has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. Dumuzid-abzu has abandoned that house Kinirca and has let the breezes haunt her sheepfold. She of Gu-aba has abandoned it and has let the breezes haunt her sheepfold. Ninmarki has abandoned the shrine Gu-aba and has let the breezes haunt her sheepfold.

Excursie Brussel Parijs dag 5

Alweer de laatste dag. Morgenochtend om 9 uur stappen we in de bus.
Vanmorgen is het weer gelukt om in de drukke metro mijn portemonnee niet te laten stelen. En vanmiddag begon ik me zowaar veilig te voelen. Dat bewijst maar weer dat je dingen waar je bang voor bent geworden snel opnieuw moet doen. Zo dat was de tegeltjeswijsheid voor vandaag, nu de echte kleitablettenwijsheid:

Vandaag was ik ingedeeld bij de groep van professor Neumann We zijn begonnen bij de enorme lamassu's en wandreliefs die de fransen weggesleept hebben uit Khorsabad. Hans Neuman vertelde dat door de opgraafmethoden van de 19e eeuw helemaal niks meer te reconstrueren valt over de indeling van de paleizen en tempels. Reliefs werden zelfs in stukken gezaagd om weg te geven aan belangrijke relaties of om te verkopen.
Sargon II heeft in 713 voor Christus bevolen dat er een nieuwe hoofdstad moest komen. Die werd in een paar jaar gebouwd, maar kwam niet af omdat Sargon tijdens een veldtocht in Turkije onverwacht sneuvelde. Het lukte zelfs niet om hem in Assur te begraven. Zijn opvolger zag dat als een slecht teken of straf van de goden of ziets. Het is ook niet helemaal duidelijk hoe Sargon II op de troon is gekomen, zijn vader Salmanezer V werd vermoord. Wat wel duidelijk is, is dat die prachtige mooie nieuwe hoofdstad verlaten werd. De opvolger van Sargon II, Sanherib dus, bouwde een nieuwe hoofdstad: Nineveh.

Deze foto toont de reliefs en lamassu's in Louvre

Na het Louvre ben ik in de middagzon naar het Museum du Quaie Branly gegaan, gesticht door Chaques Chirac. 

http://www.quaibranly.fr/fr/

Deze tekst hangt bij de ingang. Mijn eerste reactie was: die rechtse knakker heeft gewoon een nieuw museum gebouwd omdat hij in Parijs wil pronken met gestolen spullen uit de hele wereld. Neokoloniaal megalomane zelfverheerlijking.

Maar ik moest toch wel mijn links postmoderne onderbuikreactie wat nuanceren. Er waren drie bijzondere tijdelijke tentoonstellingen. Een tentoonstelling van een 20e eeuwse kunstenaar-verhalenverteller uit polynesië. Zijn tekeningen waren bewaard door een missionaris en langzamerhand is men gaan inzien dat die wat kinderlijk aandoende tekeningen enorme hedendaagse culturele waarde hebben. Een deel van de tekeningen wordt bewaard in het Vaticaan. Hij vertelt met zijn tekeningen oude verhalen en verhalen over de onderdrukking door de verschillende koloniale overheersers.

De tweede tentoonstelling ging over een steenrijke dame Helena Rubinstein die spulletjes uit de hele wereld heeft verzameld. Die tentoonstelling geeft een mooi inkijkje in de kunsthandel van de jaren 20 van de vorige eeuw. Het bijzondere van die dame is dat ze alles behoorlijk goed gedocumenteerd heeft, waardoor er nu toch nog wel wat informatie over herkomst en context aan de objecten is te koppelen. 

Dit is een foto van mevrouw Rubinstein in haar huiskamer.

De derde tentoonstelling ging over een fotograaf die in Cambodja vervallen luxe-villa's heeft bezocht. De Fransen hebben in de omgeving van Ankor Wat een stuk of 100 heel luxe villa's gebouwd in de koloniale tijd. De fotograaf had verwacht door oerwoud overwoekerde huizen aan te treffen. Ze waren wél vervallen, maar ook bewoond door arme Cambodjanen!

Verder natuurlijk in het museum het mooiste uit de hele wereld, waaronder een enorme muziekinstrumentenverzameling.

Excursie Louvre dag 4

Vandaag slechts een kort bericht, morgen meer.

Bijzonder vandaag was het gesprek met twee Russissche groepsgenoten en tafelvoetballen met de professor en de studenten.
We hebben in het enorme Louvre vandaag maar twee kamers bekeken en in die twee kamers maar een paar objecten. De Gudea cylinders vond ik het meest bijzonder. Ze waren veel groter dan ik gedacht had. Ik heb de afgelopen weken de vertaling van de Gudea cylinders gelezen in The harps that once... van Thorkild Jacobsen. Heel bijzonder om ze dan ook live te zien.

Ook heel interessant: the triompf stele van Naram Sin. Over dit ding is enorm veel onzin geschreven. Dat de goden astronauten zijn er dat er een ruimteschip op te zien is.
Het grappige is dat de Elamieten, toen ze babylon veroverden, ook deze stele meegenomen hebben naar Suza, de Akkadische tekst uitgewist. En op het ruimteschip, wat gewoon een berg is, een Elamitische tekst hebben gekerfd.


https://en.m.wikipedia.org/wiki/Victory_Stele_of_Naram-Sin

Excursie met universiteit Münster dag 3

Vanmorgen Louvre met de hele groep. Het leukste was de uitleg over de opgravingen in Byblos en Ugarit. In de jaren twintig wilde men niet meer opgravingen laten doen door mijnbouwers (roofgraven dus), maar systematisch graven. Dus een fransman had bedacht dat je laag voor laag moet documenteren. Hij heeft letterlijk Byblos in horizontale plakjes van 1 meter afgegraven. Maar sommige muren lopen schuin en de ondergrond is niet horizontaal. Dus de moderne wetenschappers hebben een puzzel op te lossen om van de prima gedocumenteerde opgraving uit de jaren 20 een realistisch beeld te maken.
Omdat de opgraafmethode van Byblos niet helemaal succesvol was hebben ze het in Ugarit wat netter proberen te doen door de opgegraven objecten te laten spreken. Dus een stratificatie van de tijdslagen te maken aan de hand van de opgegraven objecten. Dat is heel tijdrovend, want je hebt daarbij ook referentie-objecten zoals potscherven uit andere opgravingen nodig om de tijdslagen goed te kunnen duiden. Ook een gepuzzel dus!

Ik werd in Louvre het meest geraakt door de kleine votiefbeeldjes. Meestal van klei en soms eenvoudig gemaakt, maar wel sprekend en mooi.

Vanmiddag naar het Institute Monde Arabe, op advies van blogger Jona Lenderink. Hij heeft met veel genoegen twee uur doorgebracht in het IMA en dat heb ik ook gedaan. Wat een prachtig museum! Zeer modern vormgegeven uitstalling, met heel veel liefde en aandacht gemaak. Elke vitrine was verbindend op de één of andere manier. Verbinding tussen islam en pre-islam en moderne tijd, verbinding tussen islam-christendom-jodendom, verbinding tussen mannen en vrouwen. Oude objecten uit Saudi Arabië samen met moderne schilderijen.


https://www.imarabe.org/en

Hieronder een paar foto's. In de boekwinkel kwam ik twee interessante boeken tegen, maar ik heb me ingehouden, ik wilde niet meteen 90 euro uitgeven aan twee boeken. Misschien bestel ik ze alsnog.

Ook mooie fotografie. De onderste foto is de rug van een oude man.

Excursie met universiteit Münster dag 2

Vanmorgen naar het museum in Brussel gegaan. We kregen eerst een introductie van een kwartier van Yana. Het blijkt dat het museum een keer of 5 van naam is veranderd. Ook recent is de naam veranderd. De islam afdeling was enorm in geinvesteeerd. Het nabije oosten was grotendeels hetzelfde als 2 jaar geleden, maar een beetje afgestoft. De archeoloog die mee is, heeft een heel interessante theorie waarom men in het middenoosten pre-islam erfgoed vernield. Dat is onze schuld. Wij hebben hen door middel van het kolonialisme beroofd van hun oude geschiedenis. Studie en bescherming van mesopotamisch erfgoed is een westers ding geworden. Het meeste spul is afgevoerd naar westerse musea en verzamelaars en heeft een westerse interpretatie gekregen. Mensen uit het middenoosten kunnen zich niet verbinden met die westerse interpretatie (Sumerische oercultuur die zich in de loop van de geschiedenis ontwikkeld heeft tot europeese beschaving).

Het is buitengewoon lastig om dit weer terug te draaien. De archeoloog heeft in oost Syrië jarenlang opgravingen gedaan aan het "Rode Huis". En hij heeft daarbij veel aan educatie gedaan bij de plaatselijke bevolking. Met als gevolg dat die plaatselijke bevolking uitstekend wist waar ze moesten graven toen IS dit deel van Syrië had veroverd en wilde plunderen. Het terrein van het Rode Huis is een gatenkaas geworden.
https://de.wikipedia.org/wiki/Tell_Schech_Hamad

Ook heel bijzonder: heel eenvoudige kommen uit de Uruk periode. In deze periode werden de eerste echt grote bouwwerken in de steden gebouwd en ontstond er voor het eerst een grote arbeidersklasse. Die arbeiders werden uitbetaald in graan en daarvoor werden deze kommetjes en masse geproduceerd. Een studente die mee was heeft in noord irak opgravingen gedaan en ze hoopt heel erg om ooit nog zo'n kommetje te vinden. Ze zien er uit alsof ze gisteren gebakken zijn. De vingerafdrukken zijn nog te zien. Ze zijn meer dan 5000 jaar oud. In het museum in Brussel ligt een stapeltje van deze kommen in een vitrine.



Ook fascinerend: Luristan brons. In de jaren 20 kwamen opeens allerlei bronzen voorwerpen in de antiekhandel. Niemand wist eigenlijk waar het vandaan kwam. Het bleek na veel zoeken uit West Iran te komen, Luristan. Daar waren graven geplunderd door de plaatselijke bevolking. Vooral de paardenbitten zijn fantastisch gemaakt.

https://en.wikipedia.org/wiki/Luristan_bronze





O

Excursie met universiteit Münster dag 1

Aangekomen in Brussel per ruimteshuttle bij hotel en door Brussel gewandeld. De reisleidster wilde ons een taste of orient laten proeven dus we zijn naar de achterstandswijk gewandeld en daar heerlijk couscous gegeten. Daarna naar het café. Wat een grappig gezelschap, archeologen, theologen, studenten, de secretaresse van het instituut met haar man en buren.
Opgravingen in Jordanië en Irak, onderzoek naar Nebukadnezar, onderzoek naar schaamte in het oude testament.

Zondvloedverhalen

Zondvloedverhalen zijn er in alle culturen, van Latijns Amerika tot aan de Australië en van de Pygmeeën tot aan de Eskimo's.

Blijkbaar leeft het nog steeds in het moderne Nederland, want de meest aangegeven jongensnaam voor pasgeborenen was in 2019 weer...Noah!

De Engelse Wikipedia geeft een halfslachtig overzicht van vloedverhalen.

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_flood_myths

Maar op deze website staat een enorme verzameling:

http://www.talkorigins.org/faqs/flood-myths.html

Opvallend wel dat een deel van de verhalen op deze website zijn opgetekend door James Frazer in The Golden Bough, niet de meest betrouwbare bron.

Het leukste verhaal vind ik die over het vogelbekdier.

southeast Australian:

The animals, birds, and reptiles became overpopulated and held a conference to determine what to do. The kangaroo, eagle-hawk, and goanna were the chiefs of the three respective groups, and their advisors were koala, crow, and tiger-snake. They met on Blue Mountain. Tiger-snake spoke first and proposed that the animals and birds, who could travel more readily, should relocate to another country. Kangaroo rose to introduce platypus, whose family far outnumbered any others, but the meeting was then adjourned for the day. On the second day, while the conference proceeded with crow taunting koala for his inability to find a solution, the frilled lizards decided to act on their own. They possessed the knowledge of rain-making, and they spread the word to all of their family to perform the rain ceremony during the week before the new moon. Thus would they destroy the over-numerous platypus family. They did their ceremonies repeatedly, and a great storm came, flooding the land. The frilled lizards had made shelters on mountains, and some animals managed to make their way there, but nearly all life was destroyed in the great flood. When the flood ended and the sun shone again, the kangaroo called animals together to discover how the platypus family had fared. But they could not find a single living platypus. Three years later, the cormorant told emu that he had seen a platypus beak impression along a river, but never saw a platypus. Because of the flood, the platypuses had decided that the animals, birds, and reptiles were their enemies and only moved about at night. The animals organized a search party, and carpet-snake eventually found a platypus home and reported its location back to the others. Kangaroo summoned all the tribes together, even the insect tribe. Fringed lizard was ejected for doing mischief; he has turned ugly because of the hate he dwells upon. The animals and birds found they were both related to the platypus family; even the reptiles found some relationship; and everyone agreed that the platypuses were an old race. Carpet-snake went to the platypus home and invited them to the assembly. They came and were met with great respect. Kangaroo offered platypus his choice of the daughter of any of them. Platypus learned that emu had changed its totem so that the platypus and emu families could marry. This made platypus decide it didn't want to be part of any of their families. Emu got angry, and kangaroo suggested the platypuses leave silently that night, which they did. They met bandicoot along the way, who invited the platypuses to live with them. The platypuses married the bandicoot daughters and lived happily. Water-rats got jealous and fought them but were defeated. Platypuses have tried to be seperate from the animal and bird tribes ever since, but not entirely successfully. [W. R. Smith, pp. 151-168]

Akkadisch leren 4

Het leren is wat in het slop geraakt. Ik wist dat dit zou gebeuren. In oktober begon de cursus weer, maar het was op maandagmiddag of dinsdagmorgen, niet te combineren met mijn baan. Ik kon kiezen tussen de Code van Hammurabi op maandag of het prisma van Sennacharib op dinsdag. Ik ben twee keer aanwezig geweest bij een Sennacharib-college. Daar moest ik aan mezelf erkennen dat de moed me in de schoenen zonk. Ik heb een dappere poging gedaan om 10 regels te vertalen. Alleen al het vinden van de tekens in het handboek kostte zo ontzettend veel tijd. En vervolgens de tekens tot woorden gokken. Het was echt hopeloos. Ik dacht iets geleerd te hebben in het eerste semester, en in de vakantie heb ik ook nog zitten leren. Ik dacht voldoende gereedschap in handen te hebben om er een klein beetje chocola van te kunnen maken. Maar nee dus. Erg teleurstellend.

Dat was in oktober. Het is nu bijna kerst. En ik lees The Harps that once... van Thorkild Jacobsen. Daar geniet ik van. En vandaag ben ik heel kneuterig begonnen aan het maken van een klein arkje van wilgentenen en riet.
En één van mijn kleitabletten is meegebakken met een aantal andere keramiekwerken van anderen in de oven van een plaatselijke kunstenares.
Ik ben nog twee keer in Leiden in het NINO en in het RMO geweest.

Hoe verder? Wat was ook alweer de bedoeling van die interesse in de Mesopotamiërs? Waarom?
En dat drukt me op het feit dat er geen doel was.

Ik had wel allerlei ideeën om creatieve dingen te gaan doen met de Mesopotamische cultuur.
Ik zet ze hieronder even op een rijtje:
- Atra Hasis vertalen in het Nederlands
- Een youtube filmpje waarin ik het Atra Hasis verhaal vertel, met beelden en muziek er bij.
- Sumerische gedichten op muziek zetten
- Spijkerschrift in beton en staal.
- Een ark maken
- Een leverlezing doen met lever van de slager. Het filmen en op youtube zetten.


Er is me gevraagd wat ik voor het vak Assyriologie zou willen betekenen. Ik heb wat artikelen gelezen over watermanagement van de Eufraat en de Tigris met het idee om GIS-gegevens te verzamelen en zelf analyses te doen. Ik heb me wat verdiept in Mesopotamische divinatietechnieken, met name de leverlezing. Met het idee om de achterliggende ordening van de wereld te achterhalen.
Maar ik weet niet of ik een wetenschapper ben die zich met wetenschappelijke methodieken verdiept op een smal vakgebiedje. Ik denk het eigenlijk niet. Het gaat me ook niet lukken, omdat ik het naast mijn baan moet doen.

Maar vooral het Noach verhaal blijft me inspireren. Daar kan ik me verder in verdiepen. Ik ben eigenlijk wel nieuwsgierig geworden naar Noach verhalen in andere culturen.

Akkadisch leren 3

Les 5 gehad en het is nog steeds leuk! Al had ik afgelopen donderdag wel een dipje nadat ik mijn gecorrigeerde huiswerk terugkreeg. Hieronder een screenshot van mijn huiswerk met correcties. De docent is zo bijzonder vriendelijk om ondanks dat ik nur zuhörer ben toch mijn huiswerk na te kijken!
Gelukkig blijk ik niet de enige te zijn die zoveel fouten maakt. Het merendeel van de studenten maakt uberhaupt geen huiswerk. Het is 35 jaar geleden is dat ik voor het laatst iets met grammatica heb gedaan en alle begrippen moet ik opzoeken op Wikipedia. Weten jullie nog wat een aanvoegende wijs is of een bijwoordelijke bepaling?

De werkwoorden vormen de grootste uitdaging om te leren, omdat het systeem zo volslagen anders is. Werkwoorden bestaan meestal uit drie medeklinkers. Door de klinkers te variëren en er "phonemen" voor, achter of in te fixen verbuig je de werkwoorden. Op deze manier zitten de voornaamwoorden ook in of aan het werkwoord geplakt. Het woord is daardoor vaak zodanig verbouwd dat je lekker moet puzzelen om de grondstam terug te vinden. Een eenvoudig voorbeeld
parasum = delen
iparras = hij deelt
iprus = hij deelde
iptaras =hij heeft gedeeld
taprusa=jullie deelden

De docent gaat nog steeds in de 5e versnelling, maar hij is wél heel duidelijk. En zijn Duits is goed te verstaan. Zonder de lessen zou het veel moeilijker zijn. Wat wél een probleem is met het Duits: ik heb op de middelbare school getracht het verschil tussen ihr, ihn, ihnen, seinem seinen, etc te leren. Maar dat is toen niet gelukt, en gaat me nu misschien wél lukken als een vriendin morgen een boekje met Duitse grammatica meeneemt.

Ik bekommer me vooralsnog niet erg om het spijkerschrift. De grammatica en de woordjes zijn al moeilijk genoeg. Om de woordjes te leren gebruikt ik WRTS. Het is heel prettig om te merken dat ik langzamerhand makkelijker dingen begin te onthouden. Als je gewoon een baan hebt dan gaat alles voornamelijk op de automatische piloot. Je hoeft maar zelden echt na te denken of iets te memoriseren. Dus hele delen van mijn hersens zijn verweekt geraakt. Ik besef nu wat een rijke periode de middelbare school eigenlijk was, en hoe je toen gedwongen werd om je hoofd wakker te houden. Ik beschouw de middelbare school nog steeds als de meest creatieve periode in mijn leven, en ik denk nu dat dat mede komt omdat mijn hersens zo geactiveerd werden.

Ik ben vrijdag na de les nog een uurtje in de faculteitsbibliotheek geweest. Duizenden boeken die je in een gewone bibliotheek absoluut niet tegenkomt. Hele reeksen boeken met uitgetekende kleitabletten. Verslagen van opgravingen, zelfs uit de 19e eeuw. De Duitsers waren de eersten die van het opgraven een serieuze wetenschappelijke bezigheid maakten. De Engelsen en de Fransen waren eigenlijk vooral ook aan het plunderen. De Duitsers legden gegevens in situ systematisch vast.

Volgende week ga ik het college dat er na komt ook volgen: de invloed van de Indus-cultuur op Mesopotamië.

Akkadisch leren 2

Afgelopen vrijdag was het eerste college in Münster. Het was in een oud gebouw. De klaslokalen zagen er uit zoals in Nederland 40 jaar geleden. Alles kaal. Oude radiatoren. Een schoolbord. Smalle tafels. Er waren 10 studenten, 6 meisjes en 4 jongens. Tieners nog, eerstejaars. En ik zat daartussen. Nikita Artemov is een zeer gedreven rus. Lang haar in een staartje. Hij begon exact om 8.15 en keek elk kwartier op zijn horloge. Hij begon in een sneltreinvaart efficient door de stof te gaan. En elk kwartier schakelde hij een tandje bij, want hoofdstuk 1 moest exct in de tijd behandeld worden.
in de rechterhand het krijtje, in de linkerhand een vochtige doek. Alles wat hij opschreef veegde hij bijna meteen weer weg. Het ging ontzettend snel en ik had amper de tijd om het bij te houden. NA anderhalf uur waren mijn arme oude hersens gekookt. En ik had me nog wel goed voorbereid!
Arme studenten die dit zonder waarschuwing vooraf naar binnen geduwd kregen. Maar de studenten krijgen op maandagmiddag nog werkcollege om het enigszins te verwerken. Ik helaas niet. Dus thuis maar even doorbijten. Gelukkig gaat dat prima, want ik vindt het ontzettend leuk!

Akkadisch leren

Vrijdag 5 april gaat het gebeuren. Dan begin ik in Münster aan een cursus Akkadisch op de universiteit aldaar. Ik ben er helemaal klaar voor! Lange tijd heb ik zitten aarzelen: is het wel zinvol om een dode taal te leren? Natuurlijk is dat niet zinvol! Maar spijkerschrift, kleitabletten en Mesopotamische cultuur blijven me mateloos boeien. Ik heb me een poosje op de toekomst gestort, maar ik wordt toch echt veel blijer van kleitabletten. Waarom? Ik kan het eigenlijk niet goed uitleggen en want ik snap het zelf ook niet echt. Maar soms valt iets helemaal op zijn plaats.

De cursus wordt gegeven vanuit het boek "Introduction to Akkadian" van Richard Caplice. Ik schrok in eerste instantie nogal van de prijs van het boek. Toch besteld. Het bleek een teleurstellend dun boekje te zijn. Maar al snel merkte ik hoe compact het geschreven is, wat tot gevolg had dat ik enorm aan het ploeteren en zwoegen kwam met Google Translate  op mijn telefoon ernaast voor het moeilijke Engels en ook Wikipedia op mijn Ipad ernaast voor de taalkundige terminologie.

De cursus wordt straks in het Duits gegeven, dus ik ben ook maar met Google Translate wat Engelse termen in het Duits gaan vertalen. De moed begon me al een klein beetje in de schoenen te zakken, maar je hebt hier wel te maken met een Waterman.

Ik heb op internet een pdf gevonden van "A grammar of Akkadian" van Huenergard. Na het doorwerken van twee lessen Huenergard haalde ik opgelucht adem. Dit is redelijk goed te snappen. En Rients de Boer stuurde me even de uitwerkingen van de opgaven wat ook flink helpt.

Ik heb heel veel zin de eerste les, aankomende vrijdag, en ik hoop de tijd te hebben om af en toe verslag te doen op deze blog.

Presentatie Probusclub

Begin februari mag ik een presentatie verzorgen voor een Probusclub in Twente. Hiervoor heb ik deze presentatie in twee delen gemaakt.

https://drive.google.com/open?id=1lcTuVFCN2lRmX0PcRUQUDas5kpzUcS6d

https://drive.google.com/open?id=1JFvEYza0g5uHNMtPLJ1SYt2TvnpwionE

Berichten aan de toekomst

Hieronder een hele lange post over de toekomst. Ik vat een vijftal boeken samen die een inkijkje geven in mogelijke toekomsten. Deze post is work in progress. 

Een vierdimensionale boodschap
Een kleitablet is een bericht aan de toekomst. Flessenpost is een bericht aan twee dimensies (of drie, als je de kromming van de aarde meerekent). Een kleitablet is een bericht door de vierde dimensie.  Whatsappberichten  of telefoongesprekken zijn ééndimensionaal, want ze verbinden mensen via een analoog of digitaal, wireless of wired lijntje. Een radio of televisie-uitzending heeft al twee dimensies, maar is meteen na uitzending opgelost in de leegte. Een opslagmedium zoals een boek of een harddisk maakt de booschap nuldimensionaal (puntvormig) zolang hij niet verspreid wordt. Boeken en harddisks hebben een kleine 4e dimensie, want ze blijven een poosje bestaan. Maar de ervaring leert dat dat vrij kort is. Digitale media zelfs korter dan boeken. Boeken kunnen verbrand worden. Maar harddisks worden sneller onleesbaar, dan dat het lukt om boeken te verbranden
Kleitabletten zijn echt vierdimensionaal omdat het materiaal waarvan ze gemaakt zijn enerzijds waardeloos is en anderzijds vrijwel immuun voor brand en veroudering.

Omdat kleitabletten vierdimensionaal zijn ben ik me de afgelopen maanden maar eens gaan verdiepen in de toekomst. Ik heb eerst wat op Wikipedia gesnuffeld, maar al gauw ben  ik boeken gaan bestellen bij Bol.com:

Emma Harris: The rambunctious garden
Jennifer M.Gidley: The future, a very short introduction
Stewart Brand: The clock of the Long  Now
Stewart Brand: Whole Earth discipline
Andrew Keen: How to fix the future
Peter Ellyard: Destination 2050


Emma Harris: The rambunctious garden

Om te beginnen bij Emma Harris: een lekker positief boek over ecologie. Er wordt weliswaar enorm veel primair bos gekapt, maar ondertussen trekken veel mensen naar steden, waardoor landbouwgronden verlaten worden en secundair nieuw bos groeit. Dit secundaire bos wordt nauwelijks bestudeerd door ecologen. Maar daar gebeuren best heel interessante dingen. En in steden zijn rommelhoekjes, parken, tuinen, bermen, daken van gebouwen, verlaten industrieterreinen. Daar leeft van alles.
Het is in "beschermde natuurgebieden" een onmogelijke opgave om invasieve exoten buiten de deur te houden. Dat gaat dan ook niet lukken. Maar ik hoor signalen van ecologen om me heen dat die amerikaanse vogelkers op de Veluwe bij nader inzien best goede kanten heeft: meer vogels en insecten dan in monocultures van douglas en grove den.
Eigenlijk worden alle oorspronkelijke wildernissen bedreigd. Emma Harris pleit voor creatief en vooral rommelig tuinieren.

Jennifer M.Gidley: The future, a very short introduction

Het echte werk van mijn studie van de toekomst begon met Jennifer M.Gidley. Ik kende eigenlijk alleen de dystopieën uit science fiction boeken en films. Gidley opende een hele nieuwe wereld voor me:

Preferred futures. 

Je blijkt dus na te kunnen denken over welke toekomst je eigenlijk wilt. En dat blijkt ook nog eens  cultureel en gender bepaald te zijn.

Gidley onderscheid 5 manieren om naar de toekomst te kijken:

Empirisch/voorspellend:
Predictive futures. Het doel is om een waarschijnlijke toekomst te voorspellen en daarop te anticiperen. Trendwatching en forecasting, maar ook economische rekenmodellen vallen hieronder. Allemaal bedoeld om risico's te mijden, te controleren, future proof maken. De meeste technologische ontwikkelingen worden gestuurd door deze aanpak. Ook de meeste science fiction komt voort uit deze aanpak.

Kritisch/postmodern:
Dit gaat over preferred futures. Maar vanuit het postmoderne idee dat iedereen een eigen beeld heeft welke toekomst hij wenst. En dat die toekomstwens afhangt van de opvoeding die mensen hebben gehad, de boeken en films. Deze benadering is vooral beschrijvend. Tekst en context. Veel kritische rede en deconstructivisme. En normatief: volgens welke normen en waarden wordt een toekomst gewenst?

Cultureel/interpretatief:
Dit gaat over possible futures. Of alternatieve toekomsten. Het gereedschap hiervoor is creativiteit, verbeelding, dialoog. Het gaat niet om het abstract discussieren over wat wenselijk is, maar om het uitwerken van praktische modellen. Other futures. Obama's "change"! Helaas werd hij teveel tegengewerkt, en is hij zelf net iets meer een manager dan een visionair.

Participerend, vooruitziend:
Prospective futures. Dit gaat over visie en hoop. Vanuit een visie onderneem je actie. Vanuit een gezamenlijke visie kan een groep mensen, een bedrijf, een stad, een land, de verenigde naties, in beweging komen en nieuwe dingen tot stand brengen die er daarvoor niet waren. En die er zelfs nooit geweest zijn.

Integraal/holistisch
Integral futures. De Gaia-hypothese is hier een voorbeeld van. Steeds meer mensen beseffen dat we geen lonesome cowboys zijn maar kosmonauten op ruimteschip Aarde. Je kunt als je in een krap ruimteschip zit niet je pistool losjes in je holster hebben zitten en af en toe eens  een buffel neerknallen. In een ruimteschip kom je er vrij snel achter dat het handiger is om goed met elkaar en met je habitat om te gaan.


Predictive futures komen voort uit de harde wetenschap en techniek. De anderen hebben een meer sociaal karakter en leiden tot andere toekomstbeelden. En wellicht tot andere toekomsten. Technologie speelt een enorme rol in onze maatschappij, maar het is veel te kortzichtig om te denken dat technologie onze toekomst gaat bepalen. Wij zijn er zelf bij en wij zijn de scheppers van technologie. Technologie is geen zelfstandig opererend monstrum. We kunnen ons niet afkeren van techniek en we kunnen technische vindingen zoals de atoombom niet on-uitvinden. Maar we kunnen wel keuzes maken hoe we techniek willen inzetten.

Veel mensen denken dat de toekomst slecht zal zijn. De meeste mensen zelfs. Dat blijkt uit enquêtes. Er is verband tussen negatieve toekomstbeelden, science fiction films en techniek-verheerlijking. Er zijn mensen uit de school van predictive futures die denken dat we de toekomst wel even zullen fixen met techniek. Technotopia. Maar het is juist het fixen, fixeren, toekomst-proof maken, dat de bedreiging vormt. Technical fix = technical disaster.


Stewart Brand: The clock of the Long  Now

Steward Brand was een hippie die eind jaren zestig alle clichés van hippiedom voorstond: kleinschalig, zelfvoorzienend, weg uit de stad, tegen kernenergie, tegen het grote geld, tegen dicterende overheden.
Hij is bekend van de Whole Earth Catalog, hierover meer op Wikipedia.
Langzamerhand, in de loop der jaren is zijn visie veranderd. Het goede eraan is dat hij niet star en dogmatisch heeft vastgehouden aan de visies uit de jaren zestig.
In 1987 richtte hij het Global Business Network op, dat adviseert aan bedrijven, overheden en NGO's. Hij helpt met het maken van toekomstscenario's. Preferred futures en probable futures.
Hij is mede-oprichter van de Long Now Foundation (1996). Deze stichting promoot langetermijndenken en verantwoordelijkheid nemen.

Dit boek gaat over het bouwen van een klok die 10 000 jaar blijft werken. Geïnspireerd door monumenten als Stonehenge en de Big Ben wil de Long Now Foundation een klok bouwen waar men als een pelgrim naar toe gaat. Toen het boek geschreven werd was er alleen klein model, dat nu in het Science Museum in Londen staat. 19 jaar later is er een gat geboord in een afgelegen berg in Nevada met daarin een enorm mechanisme met tandwielen, lagers, assen, bellen. Betaald door de baas van Amazon, Jeff Bezoz. Er is al zo'n 50 miljoen dollar aan besteed.


Je kunt het zien als idioot megalomaan project. Maar ik vind dat het toch net iets verder gaat dan een Arc de Triomphe of een Trump-Tower.
Dit wordt niet gebouwd ter meerdere glorie van een persoon of ter herdenking van een gebeurtenis.
Dit wordt niet gebouwd om ons nietig te laten voelen tegenover de wonderen der bouwkunst.
Dit wordt niet gebouwd ter vereniging van een natie of een volk
Dit wordt niet gebouwd om ons te laten ervaren dat wij een stofje zijn in een kosmos van vergankelijkheid

De klok wordt gebouwd om ons te laten ervaren dat wij er toe doen. Dat wij verantwoordelijkheid dragen voor degenen die na ons komen. De mensheid is nu ongeveer 10 000 jaar bezig met "beschaving". De oudste stad  die tot nu toe gevonden is dateert van 9000 voor Christus (Jericho)

Het boekje zelf bestaat uit een reeks korte losstaande essay's over onderwerpen uit de futurologie en over het bouwen van de klok.

De eerste hoofdstukken vormen eigenlijk een uitbreiding van Moore's Law. Dat het geheugen van computers exponentieel toeneemt. Volgens de auteur gaat de technologische ontwikkeling daardoor ook exponentieel sneller. Er zijn mensen die denken dat door het convergeren van nanotechnologie, AI en biotechnologie er op een bepaald moment een grens bereikt wordt waarna we geen afzonderlijke wezens meer zijn. We zijn dan één technologisch wezen geworden, een singulariteit.
Door de enorme versnelling van de technologie zou de maatschappij ook steeds sneller ontwikkelen. Iedereen heeft haast dus.

Vanaf hoofdstukje 6 gaat het over vertraging, continuiteit, lange termijn, verantwoordelijkheid.

Er wordt terug gekeken hoe beschavingen elkaar opvolgen. Hoe sommige beschavingen millenia lang stabiel blijven en anderen in een oogwenk verdwenen zijn.

Onderstaand plaatje vind ik mooi. Het geeft de verschillende snelheden weer waarop een beschaving opereert.

Als je mode toepast op natuurbeheer dan geeft dat rampzalige effecten. De onderste drie lagen zorgen voor stabiliteit, de bovenste drie voor innovatie. De onderste drie zijn meestal in beheer van overheden, de bovenste drie in handen van bedrijven. Maar niet altijd.
Educatie hoort ook bij infrastructure.

Volgens de schrijver zorgen de onderste drie lagen voor een negatieve feedback op destabiliserende uitwassen van de bovenste drie. Er kunnen in de commerciele laag positieve feedbackloops ontstaan, bijvoorbeeld een beurskrach door flitskredieten. Maar de onderste vangen dat op. Misschien niet direct zichtbaar, maar wel gezien over de lange termijn. Stewart Brand ziet de singularity ook als een groeisel met een positieve feedbackloop, die uiteindelijk wel geisoleerd en geabsorbeerd wordt door de onderste lagen. Hij maakt zich dus niet al te druk over The Matrix.

Religie is de meest stabiele drager van cultuur volgens de auteur. Culturele uitingen zoals, versjes, liedjes, dansen, heilige plaatsen, patronen en thema's blijven persistent aanwezig, dankzij of  ondanks religie? In heel veel gevallen worden ze opgenomen in een nieuwe religie. Het christendom, zoals het in Nederland beleden en beleefd wordt als lichtend voorbeeld hoe een culturele rijkdom doorgegeven wordt.
Eliade wordt aangehaald: de mythe van de eeuwige wederkeer. De nostalgie naar de begintijd. De "Grote Tijd". Religie maakt bewust van leven en dood, van tijdelijkheid van het menselijk bestaan.
Een leuk citaat:
De joden zeggen: de Messias komt en dat is het einde van de geschiedenis
De Christenen zeggen: De Messias komt terug en dat is het einde van de geschiedenis
De Mohammedanen zeggen: De Messias is gekomen en geschiedenis is irrelevant

Dit laatste is te kort door de bocht, in Iran en Irak is men zich heel bewust van de enorme ouderdom van de cultuur, en die cultuur wordt bewaard in musea.

10 000 year library

Bij het nemen van verantwoordelijkheid hoort volgens Stewart Brand ook het bewaren van kennis, cultuur en taal. Boekverbranding was altijd een favoriete manier om culturen te onderdrukken en te vernietigen. Stewart Brant wil een concept voor een bibliotheek die 10 000 jaar meegaat. Dan komt onmiddelijk de vraag op wat je bewaart en wat je weg doet. Net als een conservator van een museum. Je kunt niet alles bewaren, dus je moet afscheid nemen van van alles. Maar hoe kies je dan? Welke criteria leg je daarbij aan. Dit zijn hele gewetensvolle vragen met cultureel bepaalde antwoorden. En we hebben geen flauw idee wat latere generaties interessant vinden. Misschien willen ze dolgraag een mensendrol uit onze tijd, omdat die vol zit met DNA van bacteriestammen die ervoor zorgen dat we resistenties hebben tegen allerlei infecties.

Eén van de concepten is een "Responsability Record". Belangrijke beslissingen met consequenties voor toekomstige generaties kunnen hierin vastgelegd worden. Als mensen 100 jaar  of 500 jaar later dit raadplegen, dan kunnen ze beoordelen of het besluit van destijds een goed besluit was. En men kan er dan van leren. Lange termijn leren.

Een andere manier van informatie veiligstellen is "tijdcapsules". Je kunt belangrijke metingen en informatie over klimaatverandering in een capsule doen en die ergens diep in een gletsjer wegstoppen. Zo kun je wetenschap over extreem lange perioden beoefenen.

Slow endeavor

Menselijke activiteit zoals het bouwen van gebouwen, het voeren van oorlog, het stichten van staten, zijn op de lange termijn slechts kortstondige gebeurtenissen. Een oorlog kun je beeindigen van de ene op de andere dag. Maar er zijn ook problemen die pas langzamerhand zichtbaar worden omdat ze langzaam ontstaan. De CO2 uitstoot door het gebruik van fossiele brandstoffen op grote schaal is al 200 jaar bezig. Maar pas de laatste 20 jaar begint men serieus de gevolgen er van te zien. Omdat het een probleem is dat in 200 jaar is ontstaan kun je het niet van de ene op de andere dag oplossen. Er is een lange adem voor nodig, misschien wel 100 jaar.
Vrijwel alle grote problemen van deze tijd zijn langzamerhand ontstaan en het vraagt veel geduld en veel verantwoordelijkheid nemen om er wat aan te doen.
Dan gaat het om: verschillen tussen rijk en arm, honger, gebrek aan drinkwater, etnische conflicten, verlies van biodiversiteit, wereldwijd georganiseerde criminaliteit, gewetenloos grootkapitaal.
Alleen als je durft de kijken naar de hele lange termijn dan komen


Infinite game

Eindig spel:
Het doel is om te winnen
Survival of the fittest
Winnaars sluiten verliezers uit
De winnaar neemt alles
De doelen zijn gelijk
Relatief simpel
Regels zijn vooraf vastgelegd
Stimuleert korte termijn denken
Focus op einde

Oneindig spel:
Het doel is om het spel te verbeteren
Het spel verbeterd door evolueren
Winnaars leren verliezers hoe ze beter kunnen spelen
Het winnen wordt breed gedeeld
De doelen zijn divers
Relatief complex
De regels veranderen tijdens het spel door het maken van afspraken
Stimuleert lange termijn denken
Focus op doorgaan

Peter Ellyard: Destination 2050

Deze schrijven heeft een gereedschapskist gemaakt waarmee individuen, groepen, bedrijven, regeringen de toekomst kunnen vormgeven. Het boek is heel systematisch en overzichtelijk. Het is een soort van schoolboek of cursus-manual.

Hij maakt een onderscheid tussen managers en leiders. Managers gaan verandering tegen. Leiders omarmen verandering.
Managers zijn future-takers. Leiders zijn future-makers.

Centraal in zijn boek is het onderscheid tussen profetie en visioen. Er bestaan vier soorten toekomst die je onder profetie kunt scharen:
- Aannemelijke toekomst
- Specifieke toekomst
- Waarschijnlijke toekomst
- Vooruitkijkende toekomst

En er zijn twee soorten toekomst die getuigen van visie:
- Wenselijke toekomst
- Mogelijke toekomst

Het verschil tussen deze toekomsten lijkt subtiel, maar is essentieel.

Voordat je op weg gaat kun je eerst gaan nadenken. Daarvoor gebruik je "insight, foresight en hindsight".

Om dit soort denkwerk te doen kun je dialogen voeren. Met jezelf, met groepen, met regeringen, met bedrijven.

De eerste is de "destiny dialog". Je lot-dialoog. Je lot is een combinatie van je aanleg en je passie. Hiervoor gebruik je insight

De tweede is "destination dialog". Hiervoor heb je foresight nodig. Je kijkt welke mogelijkheden en kansen zich kunnen voordoen die het best passen bij je destiny.

De derde is de "derivation dialog". Hiervoor heb je hindsight nodig. Leren van je ervaringen. Erfgoed en baggage

Dit zijn de 3 dialogen om de toekomst te verkennen

De vierde is de "directions dialog". Je gaat een strategisch actieplan maken

De vijfde is de "directors dialog". Tijdens de missie is er onderweg flexibel leiderschap nodig om de gewenste toekomst te bereiken.

Producten diensten

 De schrijver heeft het steeds over "ways and wares". In slecht nederlands: diensten en producten. De diensten en producten van nu zijn niet de diensten en producten van 2050. Die zijn voor 50-80 procent anders. Andere auto's huizen, andere banen, ander eten, andere vakanties, andere leefgewoontes, ander internet.

Omdat techniek heel hard gaat en onze leraren het niet goed bijsloffen zal het onderwijs radicaal moeten veranderen, zodat onze kinderen in staat zullen zijn om de nieuwe ways and wares te ontwikkelen die maken dat we 2050 op een wenselijke manier gaan halen.

De scrhijver reciteert een mantra:
Begin, nurture and maintain succesful interdependent relationships  and amicably terminate them when necessary.

Onderwijs en opvoeding
De schrijver beschrijft 8 wenselijke manieren van leren:

1 Lifelong learning
2 Learner driven learning
3 Just in time learning
4 Customised learning
5 Transformative learning
6 Collaborative learning
7 Contextual learning
8 Learning tot learn, think, feel and reflect

De auteur vindt initiatie belangrijk en koppelt tiener-problemen van nu aan het ontbreken van initiatie. Het gaat om de overgang van kind naar volwassene, waarbij je leert om verantwoordelijkheid te nemen en complexe keuzes te maken. De auteur draait initiatieprogramma's op Australische scholen met de volgende content:
- voed zelf-vertrouwen
- Respecteer anderen, ook ouders en ouderen
- Begin, onderhoud en beindig relaties op een goede manier
- ontwikkel gezonde en duurzame leefstijl
- wordt ondernemende, zichzelf steeds weer opnieuw uitvindende individuen
- blijf levenslang leren
- become leader of self before leader of others
- begrijp dat individuele rechten gebalanceerd moeten zijn door wederzijdse verantwoordelijkheden
- Voed het milieu en andere diersoorten/planten
- Respecteer andere culturen en religies


Gezondheid

De schrijver beweert dat gezondheidszorg in de westerse wereld gefocust is op ziekte en niet op gezondheid. De westerse wereld exporteert deze denkwijze naar de hele wereld en kijkt heel neerbuigend op traditionele gezondheidszorg in andere culturen. Toegegeven, de chinese traditionele geneeswijzen hebben een aantal destructieve uitwassen. Maar aan de andere kant is de chinese wijze minder ziekte-georiënteerd. maar vooral gericht op gezondheid.
De

Ophouden met tellen

Ergens in de prehistorie zijn mensen gaan tellen. En wij zijn er nog steeds niet mee opgehouden, ondanks de vele hints dat het leidt tot een hoop ellende. Elk jaar wordt Scrooge weer opgevoerd met kerst en Mirjam Rasch voert een antikwanti campagne. Ja, het verplichte rekenonderwijs leidt tot verdrietige kinderen, die andere dingen best heel goed kunnen.

Volgens de moderne wetenschap dient alles wat het predikaat wetenschappelijk heeft telbaar of meetbaar te zijn. De financiering van de wetenschap zelf is hier ondertussen afhankelijk van geworden. Ook het tellen moet geteld worden, ondanks 40 jaar pogingen om postmoderniteit in te voeren in de academische gremia, zodat er meer naar de context dan naar de cijfertjes gekeken zou worden. Helaas bestaat de maatschappelijke context momenteel vooral uit cijfertjes, we leven onder de knoet van het economisch liberalisme. Liberaal betekende toch vrij??

Christus had iets op tellen tegen, dat blijkt uit het feit dat hij de geldwisselaars bij de tempel verjoeg. Maar het Christendom is weer in het slop geraakt. In  de middeleeuwen kon je aflaat betalen, en nu betaal je kerkbelasting als je lid bent van een kerk.

Sommige tellers begrepen de gevolgen van hun getel: Einstein, pacifist en grootste cijferkeizer aller tijden, grondlegger van de bom aller bommen. Hij wist wat hij uitgevonden had en kon het niet meer on-uitvinden.

De Sumeriërs hebben het tellen geprofessionaliseerd. Daar hebben ze ruim de tijd voor genomen, het heeft zo'n duizend jaar geduurd om van "tokens" naar het spijkerschrift telsysteem te komen. De grootste hobbel die genomen moest worden was om het teken voor het getal los te koppelen van hetgeen geteld wordt. Als in een zak 3 eenheden graan zaten, dan werden er drie graansymbooltjes op getekend. Bij grotere hoeveelheden graan werd dit onhandig, dus werd er een graantel-systeem bedacht. Elke handelsgoed had zijn eigen telsysteem. Zo zijn er minstens 60 telsystemen voor verschillende goederen bekend, waarbij men niet alles in 60-tallig stelsel deed, maar voor verschillende goederen verschillende stelsels werden gebruikt. Pas tijdens de Ur III dynastie werden de getallen geabstraheerd van de goederen.

Als je nu denkt dat wij helemaal vrij zijn van de koppeling tussen getal en hetgeen geteld wordt dan heb je mis. De telling van de tijd houdt nog hardnekkig vast aan het sexegesimale stelsel. Waarom is tijdtelling zo taai en onbenullig onlogisch? Men heeft wel eens pogingen ondernomen om de tijd ook de vertientalligen, maar die pogingen zijn hopeloos gestrand.

In "the phycisist and the philosopher" van Jimena Canales staat de discussie over tijd centraal. Dit boek brengt de moeilijke relatie tussen Einstein en Bergson opnieuw tot leven. Je zou de discussie kunnen reduceren tot objectieve tijd (Einstein) en subjectieve tijd (Bergson). Maar dat is veel te kort door de bocht. Voor Einstein was meetbaarheid de sleutel. Zijn clan ging dus naarstig op zoek naar niet-discutabele standaarden.
Bergson vond dit een onzinnige bezigheid in relatie tot tijd, omdat de "werkelijke" tijd een door gebeurtenissen in het heden steeds aangroeiende historie is. Tijd is dus continue opeenstapeling van gebeurtenissen. Volgens Bergson is er niet zoiets als een "chronon", vergelijkbaar met een electron of een proton. Tijd is van een andere aard, en de beschrijving van "werkelijke" tijd is het domein van de filosofie, niet van de natuurkunde. Natuurkunde heeft de beperking dat het alleen naar het meetbare kan kijken. Einstein heeft de discussie gewonnen, en Bergson is grotendeels in de vergetelheid geraakt. Hoewel, de laatste jaren plopt hij toch wel weer regelmatig op.

Na het lezen van dit boek wil ik de theorie opperen dat de telling van tijd zich niet heeft kunnen losmaken van de tijd zelf omdat het tellen van tijd heel sterk verbonden is met onze ervaring van tijd. En onze ervaring van tijd is sterk verbonden met de gebeurtenissen en natuurlijke ritmes om ons heen en in ons lichaam en geest. Blijkbaar past 60, 24, 7, 28/30/31, 365/366 daar beter bij dan veelvouden van 10. Anders waren we al lang op tientallen overgegaan.

Als we op zouden houden met tellen, dan zouden we de tijd heel anders beleven. Onze manier van in de wereld zijn, ons dasein, onze geworpenheid, om Heidegger er eens bij te halen, is in de tijd.

Gisteren, filosofie café in Borne een lezing over psychiater/filosoof Irving Yalom. Die liet zijn patiënten een lijn tekenen en daarop moesten ze aangeven hoe ver ze in hun leven al op die lijn waren. Het grappige is dat die lijn geen lengte heeft. Je kunt hem niet meten. Hij is niet meetbaar.

Het is mijn vak om van getallen plaatjes te maken en van plaatjes weer getallen. Ik maak kaarten en analyses van kaarten. Steeds maak ik een vertaling van getal naar kaart en van kaart naar getal. En eigenlijk vind ik getallen best wel leuk. Als puzzeltje....

Speciaal voor mijn buurman heb ik een kleitablet gemaakt met de tekst "Hou op met tellen". Helaas niet in het Akkadisch, want dat beheers ik niet. Maar wel in een soort van fonetisch Nederlands.

Mal d'archive

Blijkbaar is dit iets van Derrida. Ik las er voor het eerst over bij Miriam Rasch in Zwemmen in de Oceaan. Ik ben er niet ingedoken, in het concept. Maar het wekt veel beelden op. Zoals zilvervisjes.

Kleitabletten hebben daar geen last van.

Mal d'archive. Het heeft vast betrekking op geheugen, herinnering, verleden, tijd, verleden tijd, vastleggen, in beton gieten, backuppen.
Bij mijn werkgever planten we bomen voor te toekomst. Toekomstbomen. Maar we planten geen bits in een databank voor de toekomst. Straks, als de bomen er nog staan kunnen we de archiefstukken van 1918 nog wel lezen. Maar die van 2018 niet meer. Want die leggen we nu digitaal "vast" in systemen die er over 100 jaar niet meer zijn.

Misschien wordt er vergeetachtigheid mee bedoeld. Dat heb ik altijd al gehad, maar heb ik er ook last van gehad? Moet ik alles maar onthouden?

Ik heb tegenwoordig een extern geheugen dat me aan mijn afspraken en taakjes helpt herinneren: mijn telefoon. En stuk voor stuk handel ik mijn afspraken en taakjes af. In een nette volgorde, ik vergeet bijna nooit meer een afspraak.

In Mesopotamië kostte het heel veel moeite om een tekstje te schrijven. Je moest er echt voor gaan zitten. Dus je zou zeggen dat alleen heel erg belangrijke dingen opgeschreven werden.

Wij schrijven zo ontzettend veel. Zou men over 1000 jaar uit onze overblijfselen kunnen zien  wat wij belangrijk vonden.

De nieuwe tempel

Wat betekent betekenis.
Datgene wat belangrijk is
In mijn lichaam, in de wereld
De betekenis als open wond

Is te vinden in de lever van het schaap,
Geschreven op het tablet van de goden
De meest verheven betekenis
Waarom daar?

Waarom niet in de vlammen
Waarin ons bestaan verdwijnt?
Waarom niet in onze geest
Waar wij de hoogste rede denken?

Waarom in de lever van het schaap?
Dat gegraasd heeft in de wei,
De vraag gefluisterd in het oor,
Het definitieve antwoord

Het CERN, de ultieme pijnbank
Dwingen wij antwoorden af
Terwijl wij het zachtjes kunnen vragen
Aan het schaap

Laten wij de vraag fluisteren
In het oor van het schaap
En geeft diervriendelijk
De MRI scanner het antwoord

Het orakel
Laten ons een nieuwe tempel bouwen

Spijkerschrift schilderen

Op buitenkunst heb ik geleerd om in een kwartier iets te schilderen en er dan overheen te gaan met een witkwast. En dan weer een kwartier schilderen, daarna weer witten, enzovoorts, urenlang achter elkaar. Op mijn andere blog Winterfeest is een serie te zien, gemaakt met Chinese tekens.

Onderstaande is afgelopen zomer gemaakt: